
Болты для фланцевых соединений: типы и размеры
Дата: 23.05.2025
Фланцевые болты и шпильки — ключевые элементы присоединительных фланцевых соединений по российским стандартам (ГОСТ 12820-80, ГОСТ 12821-80, ОСТ 24.125.35-89) и международным нормам ASME B16.5. Правильно подобранный крепёж обеспечивает герметичность, прочность и долговечность трубопроводов и оборудования.
Основные виды крепежа
- Глухие болты (machine bolts): головка-шестигранник + резьба. Используются с одной гайкой, подходят для PN ≤ 16 по ГОСТ 12820-80.
- Шпильки (stud bolts): резьба на обоих концах, устанавливаются двумя гайками. Рекомендованы для PN 20–25 и агрессивных сред (пар, нефтепродукты) по ASME B16.5.
- Фланцевые болты с фланцем под головкой: интегрированная опорная площадка вместо шайбы, облегчает монтаж и снижает точечную нагрузку.

Материалы и покрытия
- Сталь 35, 45 по ГОСТ 1050-88: стандартные болты для питьевой и технической воды (PN ≤ 6).
- Легированная сталь 20ГЛ, 12Х18Н10Т по ГОСТ 5950-2000: для пара до PN 25 и температур до +450 °C.
- Нержавеющая AISI 304/316 (ГОСТ 5632-2014): для агрессивных и санитарных сред.
- Покрытие цинк/хром по ГОСТ 9.301-86: антикоррозионная защита, используется в наружных сетях.

Соответствие стандартам
- ГОСТ 12820-80 — размеры и присоединительные параметры плоских фланцев.
- ГОСТ 12821-80 — параметры воротниковых (weld-neck) фланцев.
- ОСТ 24.125.35-89 — штампованные отводы и фланцы для АЭС; специфичные диаметры и PN до 120 кгс/см².
- ASME B16.5 — международная норма для фланцев и крепежа, часто используется в проектах с импортным оборудованием.
Критерии выбора
- PN и температура: подгоняйте класс болтов (8.8, 10.9, ASTM A193 B7/B8) под рабочее давление и температуру системы.
- Длина резьбы: у шпилек должна быть не менее L = 2×b + 2×гайки + свободный ход, где b — толщина фланца + прокладка.
- Антикоррозионная защита: для наружных и агрессивных сред применяются болты с цинковым, никелевым или PTFE-покрытием.
- Момент затяжки: по таблице в ГОСТ 24379.1-80 или ASME B16.5, крест-накрест, в несколько приёмов.
Рекомендации по монтажу
- Очистить фланцы и резьбу болтов от ржавчины и загрязнений.
- Установить прокладку по ГОСТ 15180-86.
- Вкрутить болты крест-накрест, завинчивая гайки с равными усилиями.
- Окончательный момент затяжки — по таблице ГОСТ 24379.1-80 или ASME B16.5.
- Проверить герметичность гидравлическим испытанием при 1.1×PN.
Таблица 1.1 — Крепёж для фланцев DN 10–50 (PN 2.5–25)
| DN | PN, бар | Воротниковые фланцы (ГОСТ 12821-01) | Плоские фланцы (ГОСТ 12820-01) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | ||
| 10 / 15 | 2.5 | 4 | M10×50 | M10×60 | 4 | M10×40 | M10×60 |
| 6 | 4 | M10×50 | M10×60 | 4 | M10×60 | M10×60 | |
| 10 | 4 | M12×50 | M12×65 | 4 | M12×50 | M12×65 | |
| 16 | 4 | M12×55 | M12×70 | 4 | M12×50 | M12×70 | |
| 25 | 4 | M12×60 | M12×70 | 4 | M12×60 | M12×70 | |
| 20 / 25 | 2.5 | 4 | M10×50 | M10×60 | 4 | M10×40 | M10×60 |
| 6 | 4 | M10×50 | M10×60 | 4 | M10×60 | M10×60 | |
| 10 | 4 | M12×60 | M12×60 | 4 | M12×50 | M12×60 | |
| 16 | 4 | M12×60 | M12×70 | 4 | M12×60 | M12×70 | |
| 25 | 4 | M12×60 | M12×70 | 4 | M12×60 | M12×70 | |
| 32 | 2.5 | 4 | M12×60 | M12×60 | 4 | M12×50 | M12×70 |
| 6 | 4 | M12×60 | M12×70 | 4 | – | M12×70 | |
| 10 | 4 | M16×60 | M16×80 | 4 | – | M16×80 | |
| 16 | 4 | M16×70 | M16×80 | 4 | – | M16×90 | |
| 25 | 4 | M16×70 | M16×90 | 4 | – | M16×90 | |
| 40 | 2.5 | 4 | M12×60 | M12×60 | 4 | M12×50 | M12×60 |
| 6 | 4 | M12×60 | M12×70 | 4 | – | M12×70 | |
| 10 | 4 | M16×70 | M16×80 | 4 | – | M16×80 | |
| 16 | 4 | M16×70 | M16×90 | 4 | – | M16×90 | |
| 25 | 4 | M16×80 | M16×90 | 4 | – | M16×90 | |
| 50 | 2.5 | 4 | M12×60 | M12×60 | 4 | M12×50 | M12×70 |
| 6 | 4 | M12×60 | M12×70 | 4 | – | M12×70 | |
| 10 | 4 | M16×70 | M16×80 | 4 | – | M16×80 | |
| 16 | 4 | M16×80 | M16×90 | 4 | – | M16×90 | |
| 25 | 4 | M16×80 | M16×90 | 4 | – | M16×100 | |
Таблица 1.2 — Крепёж для фланцев DN 65–150 (PN 2.5–25)
| DN | PN, бар | Воротниковые фланцы (ГОСТ 12821-01) | Плоские фланцы (ГОСТ 12820-01) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | ||
| 65 | 2.5 | 4 | M12×70 | M12×80 | 4 | M12×50 | M12×70 |
| 6 | 4 | M12×70 | M12×80 | 4 | M12×60 | M12×80 | |
| 10 | 4 | M16×80 | M16×90 | 4 | M16×70 | M16×90 | |
| 16 | 4 | M16×90 | M16×100 | 4 | M16×80 | M16×100 | |
| 25 | 4 | M16×90 | M16×100 | 4 | M16×80 | M16×100 | |
| 80 | 2.5 | 8 | M16×70 | M16×80 | 8 | M16×60 | M16×80 |
| 6 | 8 | M16×70 | M16×80 | 8 | M16×60 | M16×80 | |
| 10 | 8 | M16×80 | M16×90 | 8 | M16×70 | M16×90 | |
| 16 | 8 | M16×90 | M16×100 | 8 | M16×80 | M16×100 | |
| 25 | 8 | M16×90 | M16×100 | 8 | M16×80 | M16×100 | |
| 100 | 2.5 | 8 | M16×80 | M16×90 | 8 | M16×60 | M16×90 |
| 6 | 8 | M16×80 | M16×90 | 8 | M16×60 | M16×90 | |
| 10 | 8 | M20×90 | M20×100 | 8 | M20×70 | M20×100 | |
| 16 | 8 | M20×90 | M20×100 | 8 | M20×80 | M20×100 | |
| 25 | 8 | M20×90 | M20×100 | 8 | M20×90 | M20×100 | |
| 125 | 2.5 | 8 | M16×90 | M16×100 | 8 | M16×60 | M16×100 |
| 6 | 8 | M16×90 | M16×100 | 8 | M16×70 | M16×100 | |
| 10 | 8 | M16×100 | M16×110 | 8 | M16×80 | M16×110 | |
| 16 | 8 | M16×100 | M16×110 | 8 | M16×80 | M16×110 | |
| 25 | 8 | M20×100 | M20×120 | 8 | M20×90 | M20×120 | |
| 150 | 2.5 | 8 | M16×100 | M16×110 | 8 | M16×60 | M16×110 |
| 6 | 8 | M16×100 | M16×110 | 8 | M16×70 | M16×110 | |
| 10 | 8 | M20×110 | M20×120 | 8 | M20×90 | M20×120 | |
| 16 | 8 | M20×110 | M20×120 | 8 | M20×100 | M20×120 | |
| 25 | 8 | M20×110 | M20×120 | 8 | M20×100 | M20×120 | |
Таблица 1.3 — Крепёж для фланцев DN 200–600 (PN 2.5–25)
| DN | PN, бар | Воротниковые фланцы (ГОСТ 12821-01) | Плоские фланцы (ГОСТ 12820-01) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | ||
| 200 | 2.5 | 8 | M20×90 | M20×110 | 8 | M20×90 | M20×110 |
| 6 | 8 | M20×90 | M20×110 | 8 | M20×100 | M20×110 | |
| 10 | 12 | M20×110 | M20×130 | 12 | M20×110 | M20×130 | |
| 16 | 12 | M24×130 | M24×150 | 12 | M24×130 | M24×150 | |
| 25 | 12 | M24×140 | M24×160 | 12 | M24×140 | M24×160 | |
| 250 | 2.5 | 12 | M20×100 | M20×120 | 12 | M20×90 | M20×120 |
| 6 | 12 | M20×100 | M20×120 | 12 | M20×100 | M20×120 | |
| 10 | 12 | M24×120 | M24×140 | 12 | M24×120 | M24×140 | |
| 16 | 12 | M24×130 | M24×150 | 12 | M24×130 | M24×150 | |
| 25 | 12 | M27×140 | M27×160 | 12 | M27×140 | M27×160 | |
| 300 | 2.5 | 12 | M20×120 | M20×140 | 12 | M20×110 | M20×140 |
| 6 | 12 | M20×120 | M20×140 | 12 | M20×110 | M20×140 | |
| 10 | 16 | M24×130 | M24×150 | 16 | M24×130 | M24×150 | |
| 16 | 16 | M24×140 | M24×160 | 16 | M24×140 | M24×160 | |
| 25 | 16 | M27×150 | M27×170 | 16 | M27×150 | M27×170 | |
| 350 | 2.5 | 16 | M24×140 | M24×160 | 16 | M24×120 | M24×160 |
| 6 | 16 | M24×140 | M24×160 | 16 | M24×130 | M24×160 | |
| 10 | 16 | M27×150 | M27×170 | 16 | M27×150 | M27×170 | |
| 16 | 16 | M27×160 | M27×180 | 16 | M27×160 | M27×180 | |
| 25 | 16 | M30×170 | M30×190 | 16 | M30×170 | M30×190 | |
| 400 | 2.5 | 16 | M24×150 | M24×170 | 16 | M24×140 | M24×170 |
| 6 | 16 | M24×150 | M24×170 | 16 | M24×150 | M24×170 | |
| 10 | 16 | M27×160 | M27×180 | 16 | M27×160 | M27×180 | |
| 16 | 16 | M27×170 | M27×190 | 16 | M27×170 | M27×190 | |
| 25 | 16 | M30×180 | M30×200 | 16 | M30×180 | M30×200 | |
| 500 | 2.5 | 20 | M24×160 | M24×180 | 20 | M24×140 | M24×180 |
| 6 | 20 | M24×160 | M24×180 | 20 | M24×150 | M24×180 | |
| 10 | 20 | M30×170 | M30×190 | 20 | M30×170 | M30×190 | |
| 16 | 20 | M30×180 | M30×200 | 20 | M30×180 | M30×200 | |
| 25 | 20 | M36×200 | M36×220 | 20 | M36×200 | M36×220 | |
| 600 | 2.5 | 20 | M24×170 | M24×190 | 20 | M24×150 | M24×190 |
| 6 | 20 | M24×170 | M24×190 | 20 | M24×160 | M24×190 | |
| 10 | 20 | M27×180 | M27×200 | 20 | M27×180 | M27×200 | |
| 16 | 20 | M30×190 | M30×210 | 20 | M30×190 | M30×210 | |
| 25 | 20 | M36×220 | M36×240 | 20 | M36×220 | M36×240 | |
Таблица 1.4 — Крепёж для фланцев DN 700–900 (PN 2.5–25)
| DN | PN, бар | Воротниковые фланцы (ГОСТ 12821-01) | Плоские фланцы (ГОСТ 12820-01) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | ||
| 700 | 2.5 | 24 | M24×110 | M24×130 | 24 | M24×100 | M24×130 |
| 6 | 24 | M24×120 | M24×140 | 24 | M24×110 | M24×140 | |
| 10 | 24 | M27×140 | M27×160 | 24 | M27×120 | M27×160 | |
| 16 | 24 | M36×190 | M36×210 | 24 | M36×170 | M36×210 | |
| 25 | 24 | M42×220 | M42×240 | 24 | M42×200 | M42×240 | |
| 800 | 2.5 | 24 | M27×120 | M27×140 | 24 | M27×110 | M27×140 |
| 6 | 24 | M27×130 | M27×150 | 24 | M27×120 | M27×150 | |
| 10 | 24 | M30×150 | M30×170 | 24 | M30×140 | M30×170 | |
| 16 | 24 | M36×210 | M36×230 | 24 | M36×160 | M36×230 | |
| 25 | 24 | M42×240 | M42×260 | 24 | M42×200 | M42×260 | |
| 900 | 2.5 | 24 | M27×130 | M27×150 | 24 | M27×120 | M27×150 |
| 6 | 24 | M27×140 | M27×160 | 24 | M27×130 | M27×160 | |
| 10 | 28 | M30×140 | M30×170 | 28 | M30×120 | M30×170 | |
| 16 | 28 | M36×170 | M36×200 | 28 | M36×150 | M36×200 | |
| 25 | — | — | — | — | — | — | |
Таблица 1.5 — Крепёж для фланцев DN 1000–1200 (PN 2.5–25)
| DN | PN, бар | Воротниковые фланцы (ГОСТ 12821-01) | Плоские фланцы (ГОСТ 12820-01) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | ||
| 1000 | 2.5 | 28 | M27×130 | M27×150 | 28 | M27×110 | M27×150 |
| 6 | 28 | M27×140 | M27×160 | 28 | M27×120 | M27×160 | |
| 10 | 28 | M30×140 | M30×180 | 28 | M30×130 | M30×180 | |
| 16 | 28 | M42×210 | M42×240 | 28 | M42×190 | M42×240 | |
| 25 | — | — | — | — | — | — | |
| 1200 | 2.5 | 32 | M27×140 | M27×160 | 32 | M27×120 | M27×160 |
| 6 | 32 | M30×150 | M30×170 | 32 | M30×130 | M30×170 | |
| 10 | 32 | M36×200 | M36×220 | 32 | M36×190 | M36×220 | |
| 16 | 32 | M48×250 | M48×280 | 32 | M48×230 | M48×280 | |
| 25 | — | — | — | — | — | — | |
Таблица 1.6 — Крепёж для фланцев DN 1400–2400 (PN 2.5–25)
| DN | PN, бар | Воротниковые фланцы (ГОСТ 12821-01) | Плоские фланцы (ГОСТ 12820-80) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | Отв., шт. | Болт (М×L) | Шпилька (М×L) | ||
| 1400 | 2.5 | 36 | M27×140 | M27×160 | 36 | M27×120 | M27×160 |
| 6 | 36 | M27×150 | M27×170 | 36 | M27×130 | M27×170 | |
| 10 | 36 | M30×160 | M30×180 | 36 | M30×140 | M30×180 | |
| 16 | 36 | M30×170 | M30×190 | 36 | M30×150 | M30×190 | |
| 25 | 36 | M36×200 | M36×220 | 36 | M36×180 | M36×220 | |
| 1600 | 2.5 | 40 | M27×150 | M27×170 | 40 | M27×130 | M27×170 |
| 6 | 40 | M30×160 | M30×180 | 40 | M30×140 | M30×180 | |
| 10 | 40 | M36×180 | M36×200 | 40 | M36×160 | M36×200 | |
| 16 | 40 | M36×190 | M36×210 | 40 | M36×170 | M36×210 | |
| 25 | 40 | M42×220 | M42×240 | 40 | M42×200 | M42×240 | |
| 1800 | 2.5 | 42 | M30×160 | M30×180 | 42 | M30×140 | M30×180 |
| 6 | 42 | M36×180 | M36×200 | 42 | M36×160 | M36×200 | |
| 10 | 42 | M42×200 | M42×220 | 42 | M42×180 | M42×220 | |
| 16 | 42 | M42×210 | M42×230 | 42 | M42×190 | M42×230 | |
| 25 | 42 | M48×240 | M48×260 | 42 | M48×220 | M48×260 | |
| 2000 | 2.5 | 44 | M36×180 | M36×200 | 44 | M36×160 | M36×200 |
| 6 | 44 | M42×200 | M42×220 | 44 | M42×180 | M42×220 | |
| 10 | 44 | M48×220 | M48×240 | 44 | M48×200 | M48×240 | |
| 16 | 44 | M48×230 | M48×250 | 44 | M48×210 | M48×250 | |
| 25 | 44 | M52×260 | M52×280 | 44 | M52×240 | M52×280 | |
| 2200 | 2.5 | 46 | M36×200 | M36×220 | 46 | M36×180 | M36×220 |
| 6 | 46 | M42×220 | M42×240 | 46 | M42×200 | M42×240 | |
| 10 | 46 | M48×240 | M48×260 | 46 | M48×220 | M48×260 | |
| 16 | 46 | M52×260 | M52×280 | 46 | M52×240 | M52×280 | |
| 25 | 46 | M56×290 | M56×310 | 46 | M56×270 | M56×310 | |
| 2400 | 2.5 | 48 | M42×220 | M42×240 | 48 | M42×200 | M42×240 |
| 6 | 48 | M48×240 | M48×260 | 48 | M48×220 | M48×260 | |
| 10 | 48 | M52×260 | M52×280 | 48 | M52×240 | M52×280 | |
| 16 | 48 | M56×280 | M56×300 | 48 | M56×260 | M56×300 | |
| 25 | 48 | M60×310 | M60×330 | 48 | M60×290 | M60×330 | |
Точные межосевые расстояния (D₁), наружные диаметры (D), толщины (b) и внутренние диаметры (dв) для каждого DN и PN см. «Присоединительные размеры фланцев» в приложении ГОСТ 12820-80.








